1997-ci ilde dusmen arxasina sekkiz neferden ibaret qrup gonderilir. Qrup dusmen arxasinda uc gun qalaraq, tapsiriqlari yerine yetirir. Sonuncu gun geri donmek erefesinde dusmen duyuq dusur, onlari boyuk quvve ile muhasireye alir. Mermileri bitene qeder itki vermeden doyusen qehremanlarimiz, bu qeyri-beraber doyusde xeyli sayda dusmeni mehv edirler. En sonunda da esir dusmemek ucun qumbara ile ozlerini partladirlar. Onlardan birini - Ehmedov Aqili agir yaralanaraq husunu itirir. O, esir goturulur...
...Ehmedov Aqil Mursel oglu 1976-ci ili aprelin 23-de Zaqatalada anadan olub. 1993-cu ilde orta mektebi bitirib. 1995-ci ilin iyun ayinda Zaqatala rayon herbi komissarligi terefinden herbi xidmete yollanib. Xidmetde de xususi teyinatli herbi hissede qulluq edib...
- Iki il xidmet etdikden sonra 1997-ci ilin aprel ayinin 7-de Mudafie Nazirliyinin emri ile dusmenin arxasina kecerek xususi doyus tapsirigini yerine yetirmek ucun herekete basladiq. Menim de icerisinde yer aldigim qrupun 7 neferi sehid oldu, meni ise agir yaralandiqdan sonra esir goturubler.
- Nece oldu ki, dusmen duyuq dusdu?
- Uc gun Horadiz - Hadrut istiqametinde dusmen arxasinda olduq. Emeliyyatin sonuncu gunu Elxan, Vuqar, Anar, Dinar, Aqsin, Nizami ve Farizle birge tapsirigi yerine yetirib geri donmeye hazirlasirdiq. Elxan bizim komandirimiz idi. Onu da qeyd edim ki, geceler isimizi gorur, gunduzler de gizlenirdik. Muharibe zamanindan qalma kol-kos basmis bir “Transey” vardi, gunduzler hemin orada kollarin altinda gizlenirdik. Ermenilerin aglina gelmezdi ki, orada kimse ola. Dediyim kimi, artiq sonuncu gun idi, tapsirigimizi bitirib geri qayitmaliydiq. Ele oldu ki, biz isimizi bitirene kimi, artiq seher acildi. Dedik ki, axsama kimi burada gizlenek, gece yola duserik. Canimizda nece gunun yorgunlugu var idi. Hemin o kolluq olan yerde daldalanmisdiq. Men dincelmek ucun “vesmesok”umun ustunde oturaraq silahim da elimde hazir veziyyetde murgu vururdum. Ne qeder yatdigimi bilmirem, bir de ciynime deyen zerbeden ayildim. Baxib gordum ki, Yarehmedov Vuqar ayaga durub. Hele ne bas verdiyini anlamiram. Vuqar menim duruxdugumu gorub dedi ki, “qalx, dusmen gelir!”. Bunu deyib qarsi terefe gulle atdi. Sen deme, bize sari iki dusmen esgeri gelirmis. Onlardan birini Vuqar vurandan sonra ikinci esger geri donerek aldadici hereketler ede-ede qacmaga basladi. Onu da yaraladi, lakin ermeni esgeri ozunu yetirib tepenin dalina kece bildi.
Bele olan halda komandir emr verdi ki, sengerin icine dogru gedirik. Bir az gedib basimizi qaldiranda gorduk ki, bu yandan da 50-60 ermeni esgeri bize sari gelir. Yaxinliqda dagilmis kend vardi, Elxan emr verdi ki, kende teref cekilirik. Ve basladiq kende teref qacmaga. Rehmetlik Nizaminin elinden PK-ni alib isteyirdim ki, atim, bu an Elxan qisqirdi ki, burda atma, ozumuze etibarli movqe secek, sonra atisariq. Dusmen gorende ki, biz qaciriq, onlar da suretlerini artirmaga basladilar. Bu an komandir Aqsine dedi ki, “svyaza” cix. Onu da deyim ki, bizde 40 vereqden ibaret “svyaz” kitabcasi vardi, qacdigimiz zaman onu mehv etdik ki, birden basimiza bir is gelse dusmen eline kecmesin. Qacdigimiz zaman “Vesmesok”u atib, tek silahi, gulleleri ve bir de “svyazi” saxladiq.
- Yaxinliqda daldalanmaq ucun nese yox idimi?
- Qarsida iki tepe vardi, biri yaxin, o biri bir az ondan arali idi, daldalanmaq ucun onlara dogru qacirdiq. Yaxin tepeye istiqamet goturmusduk ki, oradan bizi gulleye tutdular. Bele olan halda, mecbur qalib, o biri tepeye sari qacmaga basladiq. Oralar tam aciqliq idi. Men usaqlardan arxada gedirdim. Qismen uzaqda olan tepeye catanda ne oldu bilmedim, lakin yixildim. Evvelce ele tesevvur etdim ki, yeqin gulle deyib, ona gore yixilmisam ve terpenmedim. Bu an mene teref gulle atisi zeifledi. Yeqin onlar da ele bilibler ki, yaralanmisam. Baxdim, artiq yaxinlasmaq uzredirler, tez ellerimi, ayaqlarimi yoxlayib gordum ki, yaralanmamisam, aniden ayaga durub aldadici qacis ederek usaqlara catmaga calisirdim. Butun bunlar bir anin icinde bas verdi. Tepenin basina catib, komandirin emrini gozledik. Tesevvur edin ki, nefes ala bilmirdim, ciyerim susundan yanirdi, agzim, bogazim qurumusdu, nece gundur su da icmirdik. Tepede de durmaq mumkun olmurdu. Hem de calisirdiq ki, qaca-qaca oz movqelerimize dogru yaxinlasaq. Lakin bizi nece sixmisdilarsa, get-gede hiss edirdik ki, ozumuzunkulere teref yaxinlasmaqdansa uzaqlasiriq. Gedib bir agacliga catdiq, orada da dayanmayib yolumuza davam etdik. Agacin qol-budagi uz-gozumuzu ciri-ciriq etse de, buna fikir vermirdik. Agacligi adladiq, qarsimiza balaca bir arx cixdi, bir metr yarim eni olardi - “sapyor”un yukunu de men goturmusdum ki, onun isi rahat olsun, bizi minalardan rahat kecirsin - ustunden hoppanmaq isteyende suya dusdum. Normalda onu iri bir addim atsan, adlamaq olardi, lakin yukum agir oldugundan dusdum suya. Nehayet, buralari kecib, ucub-dagilmis evler olan bir yere catdiq. Bu an gorduk ki, on terefden uc nefer gelir, lakin geyimlerinden hiss olunurdu ki, zabitlerdir, ermenilerin esgerleri cox pis geyinirdiler. Tez qerara geldik ki, yaxinliqdaki yanmis evin “podvalina” girek, ora da balaca bir yer idi, gucle sigdiq. Bir de baxdiq ki, Yarehmedov Vuqar yoxdur. Ne de bayira cixib onu cagira bilmirik. Bayaq dediyim hemin o uc nefer duz biz gizlendiyimiz yerin bir metrliyinden kecib getdiler. Onlar ele guman edibler ki, biz yuxariya dogru qacmisiq.
- Onlari niye vurmadiniz?
- Onlari rahat vura bilerdik, lakin meqsedimiz o idi ki, izi azdirib ve vaxt qazanib movqelerimize dogru gedek. Bunlar kecenden sonra Vuqar geldi. Gizlendiyimiz yer qismen tehlukesiz oldugundan mesverete basladiq. Gah dedik bir yere yigisib qumbarayla ozumuzu partladaq, ya da imkan varsa, qacaq. Dedik, komandir, son qerari siz verin. Ne emr etseniz, yerine yetireceyik. Komandir derin dusunceye getmisdi. Hami da onun ne deyeceyine gozleyirdi. Yanimda balaca bir das parcasi vardi, dusundum ki, belke de on deqiqe sonra olduk, hec olmasa rahat oturum. Oturub dos cibimdeki saati cixarib baxdim ki, artiq gunortadir, colde de gozel yaz havasi vardi. Bu vaxt Mustafayev Dinar piciltiyla dedi ki, bizi gorduler. Ele bunu demisdi ki, oldugumuz yeri atese tutdular. Elxan qranati cixarib onlar terefe atdi ve doyus emrini verdi. Evin eks terefine cixdiq. Cixan kimi gorduk ki, icerisi esgerle dolu bir yuk masini gelir, usaqlardan hansisa onu vurdu. Bunun dalinca da bir “NIVA” gelirdi, ona da atdilar, lakin ona deymedi ve gozden itdi. Bir sozle, kim ne gorurduse vururdu. Artiq bize teref yaxinlasirdilar, onlara bir-iki qumbara atib, qarsidaki tepeye dogru qacdiq. Yolun kenarinda balaca bir xendek-fason bir sey qazmisdilar. Bu xendeye uzanib basladim surunmeye. Bir az surunmusdum ki, birden onurgamdan sanki elektrik vururmus kimi bir agri hiss etdim. Dayandim. Ayaqlarim keyidi, terslikden avtomat da ayagimin arasinda qaldi. Ha calisirdim ki, avtomati cixarim, gucum yetmedi. Elimi boyrume aparanda gordum ki, barmaqlarim qandi. Haradan bileydim ki, gulle gelib ciyerimle ureyimin arasinda qalib.
- Yoldaslarinizdan yaninizda olani var idimi?
- Yox, onlar tepeye catdilar. Menim de ureyim partlayirdi, usaqlara catmaga calisirdim. Elimnen yeri ese-ese getmek istesem de, gordum yox, mumkun deyil, alinmir. Taqetim de yoxdur, oz-ozume dedim ki, artiq olursen. Basimi qaldirib goyun uzune baxdim, tertemiz idi. Dedim ki, Allah adama bir qanad vere, ucasan, nece gozel hava var...Bu vaxt gozum komandirimiz Elxana satasdi, gordum, eli ile yeri esir. Belke de nese basdiracaqdi ki, dusmen eline kecmesin. Bu vaxt da Elxani vurdular, yixildi. Ondan bir az da aralida dusmen esgerleri qaca-qaca gelirdiler. Ancaq o, olmemisdi...Artiq her terefden muhasireye alinmisdiq. Elxanin qaca-qaca mene teref geldiyini gordum. Catib dedi ki, surun, gedek. Bir az el-qol atdim, gordum yox ee, gede bilmirem. Elxana dedim ki, men gede bilmirem, isteyirsen apar, isteyirsen at, daha taqetim qalmayib. Bogulmaga basladim, eynimde ne qeder paltar vardisa hamisini cirib atdim ki, bir az hava ala bilim. Gordum yene duzelmedi, dusundum ki, bir dene de gulle vursunlar, sonra ne olacagini bilmirem...Husumu itirdim.
- Diger yeddi neferin hamisi sehid oldu, elemi?
- Beli, hamisi sehid oldu. Men de yaralandiqdan sonra husumu itirmisem, ermeniler goturub apariblar. Ermenilerin dediklerinden ve yadimda qalanlardan umumi menzereni tesvir ede bilirem. Usaqlar qranatla ozlerini partladiblar. Hetta sonralar ermeniler Vuqarin sekilini gosterib dediler ki, qranatin “koltso”su disinde qalmisdi. Usaqlardan biri ozunu ele partladib ki, qarin nahiyesi acilib, yerinde inildeyirmis. Usaqlardan digeri ise elinde qranat ellerini goye qaldiraraq teslim oldugunu deyib...Ve elindeki qranati yaxinlasmaqda olan dusmen esgerlerini ustun atib. Onu da orada vurublar...bedeni desik-desik olub...
- Yaralanandan sonra sizi hara aparmisdilar?
- Sonradan bilmisem ki, bunlar meni Cebrayilda tibb menteqesine apariblar. Ozume gelende baxdim ki, balaca bir otaqdayam, divar terefde de bir nefer durub. Ondan su isteyende, “sene su olmaz” dedi. Oz-ozume dusundum ki, yeqin qeddar cavus olmusam deye, o biri dunyada cezalandirirlar, su vermirler. Bele seyler dusunurdum. Bir de baxdim ki, kimse meni silleleyir. Gozumu acanda gordum ki, qara yekeper biri dayanib basimin ustunde, etrafimda da adamlar dovre vurub. Onda basa dusdum ki, esir dusmusem. Tez adyali ustumden qaldirib baxdim, eynimde paltar yoxdur, bedenimde bir nece yerden “slang” qoymusdular. Agrimayan yerim yox idi.
- Emeliyyat edib gulleni cixardilarmi?
- Yox, gulle indi de qalir. Herden nefes alanda iyine kimi batir. Bundan basqa qarin nahiyemdeki “slanq”lardan biri hele de qalir. Bagirsagim islemir. 1-ci qrup Qarabag eliliyem. Emek ve Ehalinin Sosial Mudafiesi Nazirliyi ile Sehiyye Nazirliyi soz veribler ki, mualiceye gonderecekler. Bir nece defe ved verib emel etmeyibler, yeqin bu defe gondererler. Mesele bununla da bitmir. Yaralandigim zaman gulle onurgaya deydiyinden sumukler parcalanib. Esirlikde olanda da ne bilim ne edibler, bilmirem ki, ondan sonra onurga sumuyumde toremeler emele gelib.
- Isgence verirdilermi?
- Cebrayilda olanda bir polkovnik gelmisdi, adimi sorusanda, sehv demisdim. Qirmizi Xacdan adimi oyrenenden sonra qelemle tikisleri cekdi, ustumde siqaret sondururdu, yastigi basima qoyub tapancayla vuracam deyirdi. Onu da qeyd edim ki, mene ermeni mehkemesinin qerari ile olum hokmu kesmisdiler. Bir il 11 ay olum hokmu altinda olmusam. Her defe ayaq sesleri esidende, qapi acilanda ele bilirdim ki, gullelemeye aparirlar. Deyismeye aparanda da gozlerimi baglamisdilar, ele bildim mehkemenin hokmunu icra etmeye aparirlar. Bir de Qirmizi Xacin ofisinde gozumu acanda hiss etdim ki, deyesen, meni deyisirler. Ve deyisdiler...
qaziler.az
