Avqustun 12-də Qazaxıstanın Aktau şəhərində keçirilən
Xəzəryanı ölkələrin dövlət başçılarının V Zirvə toplantısında Xəzər
dənizinin hüquqi statusuna dair Konvensiya imzalandı. Bu, 22 il
sonra Xəzəryanı ölkələrin imza atdığı tarixi uğurdur.
Publika.az xəbər verir ki, ekspertlər Xəzərin hüquqi
statusunun müəyyən edilməsinin regionun inkişafı üçün də xüsusi
əhəmiyyət daşıdığını qeyd edirlər.
Politoloq Arzu Nağıyev sammitdə həllini tapan iki
məsələyə diqqət çəkib.
“Birincisi, beş dövlətin icazəsi olmadan Xəzərdə hərbi bazaların
qurulması və hərbi gəmilərin hərəkəti mümkün olmayacaq. İkincisi,
ərazi bölgüsü. Sovetlər dövründə dənizin balıq ovu zonası İran və
SSRİ arasında bölünürdü, indi isə bu zona 5 dövlət arasında
bölündü. Bundan başqa neytral sular da var”, - deyə o bildirib.
A. Nağıyev qeyd edib ki, Qərbdə Xəzərin statusu ilə bağlı razılaşma
kimlərinsə ürəyincə olmaya bilər: “Lakin beş dövlət öz arasında
razılaşdı və bu, Azərbaycan üçün geniş iqtisadi imkanlar açır.
Konvensiya Azərbaycan üçün proqressiv rol oynayır, çünki gələcəkdə
dənizdə həyata keçiriləcək bütün iqtisadi layihələr bilavasitə
Azərbaycana aid olacaq. Bundan sonra dənizin taleyini beş dövlət
həll edəcək, hərçənd, əvvəllər heç bir dövlət bunu həll edə
bilmirdi”.
“Baku Network”un ekspertlər şurasının rəhbəri Elxan
Ələsgərov Xəzər sammitini tarixi hadisə olaraq
qiymətləndirib.
“Sammitin baş tutması və konvensiyanın imzalanması uzun diplomatik
işin nəticəsidir və bu, Azərbaycan üçün müsbət nəticələr vəd edir.
İlk olaraq, ziddiyyətli məsələlər aradan qalxdı. Azərbaycan üçün öz
sularında müstəqillik məsələsi əhəmiyyətlidir. İkincisi,
Azərbaycanın qarşısında yeni iqtisadi imkanlar açılır. Üçüncüsü,
Xəzər dənizi zonasında qaz və neft kəmərləri şəbəkəsinin
perspektivləri güclənir. Dördüncüsü, Xəzərin bioloji resursları
qorunacaq”, - deyə ekspert vurğulayıb.
E. Ələsgərovun fikrincə, Xəzərdə birgə razılıq regionda bir çox
məsələnin həllində müsbət rol oynaya bilər: Xəzərdə razılıqlar
dayaq nöqtəsi olacaq və bu, Qarabağ münaqişəsinin həllində
Xəzəryanı ölkələrin Azərbaycana dəstək verməsi ilə nəticələnə
bilər”.
MDB ölkələri İnstitutunun əməkdaşı Andrey Qrozin Aktau sammitində
imzalanmış konvensiyanın Xəzərin Konstitusiyası olduğunu deyib.
“Nazarbayev bu konvensiyanın Xəzərin Konstitusiyası olduğunu bəyan
etdi, bu həqiqətən belədir və tarixi hadisədir. Bu addım mübahisəli
məsələlərin həll olunmasında və Xəzəryanı ölkələrin birgə
işləməsində böyük rol oynayacaq”, - deyə o bildirib.
Asif
