Kerim kisi de birce onu deyirdi ki, Allahdan utanir, ona gore de namaza yaxinlasa bilmir. Niye utanir?- yetmis yasli Kerim kisi bunun sebebini kimseye soylemirdi. Ancaq insafen Kerim dayi cox mulayim, yolagelen adam idi ve nevelerinin telebinin dogru oldugunu da yaxsi bilirdi, ele buna gore de onlarin isteklerini yerine yetirdi. Allahdan utanmaginin sebebini ise nevelerine soylemeye dili gelmese de biz bunu oyrene bildik. Kerim kisi deyir ki, bu yasa qeder cemi iki defe mescide Allaha yalvarmaga gedib. Birinci defe bir istek, bir qara sevda ucun gedib, ikinci defe de bir beladan qurtarmagina sukur etmek ucun. Mesele bele olub. Kerim kisi gencliyinde Nazenin adli bir qizi sevirmis, qiz da ona qarsi laqeyd deyilmis. Kerim gece-gunduz Nazenini dusunur, onun xeyalini basindan cixara bilmirdi. Atasi olmusdu, anasi ise bi ise hec razi deyildi.
Esgerlik vaxti catmisdi, bir gece Kerim mescide gedib bir kuncde buzusub oturmus, icinden Allaha yalvarmisdi ki, Nazenini ondan basqasina qismet elemesin. Ancaq uc il esgerlik cekib gelende gorur ki, Nazenin onlarin qonsuluguna gelin gelib. Kerim berk sarsilmisdi, hetta evden bas goturub getmeyi de fikirlesmisdi. Ancaq buna furset tapa bilmemisdi, onun esgerlikden donmesini gozleyirdiler ki, bacisi Guldesteni gelin aparsinlar, toydan sonra anasi berk xestelendi ve seraser uc ay yataqdan qalxa bilmedi. Sonra dayisi oglu bir neferi gulle ile vurub oldurdu ve ortaya dusen qan davasi sengimemis aradan cixmaq namerdlik olardi.
Belece hadiseler axarinda Kerimin basi nece qarisdisa, bir vaxt ayildi ki, Nazeninsiz de yasaya bilir ve basini asagi salib adamlara qarisdi. Kolxoz isine gedib, tovle tikdi, arx cekdi, qargi-qemis qirdi, tovle temizledi ve oldu haminin biri. Qohum-qardas toplasib Kerime bugunku xanimi ile evlendirdiler. Ne qeder agir olsa da Kerim heyatin bu axarina ayaq uydurmaga, ozunu axar suya teslim edib uzuasagi uzmeye davam eledi. Bir de baxdi ki, ogul-usaq sahibidir. Bir vaxtlar derdinden deli oldugu Nazenin ceperin o uzunde, evinde ise hec tanimadigi, xasiyyetine beled olmadan evlendiyi Gullu oz evinin icinde. “Qonsu qonsunun kulune mohtacdir”- deyibler. Bu evin toyugu o evin qapisina, o evin quzusu bu evin bostanina girmese, ne qonsuluq oldu ki? Arada bir soz-sohbet de olurdu.
Ancaq insafen her defe de Kerimin xanimi isi altdan alar, sesini cixarmazdi. Kerim yavas-yavas anlamaga baslamisdi ki, deyesen arvadi Gullu nakam sevgilisinden cox-cox yaxsi adamdir. Bir defe de ne olmusdusa, Nazenin hec bir seyin ustunde qonsularla bir mereke qopardi, bir soyusler soydu ki, ne dile alinasi, ne kagiza yazilasidir. Nazeninin o soyuslerini esidende Kerimin ureyindeki butun nisgilleri, yuku, illerden beri asilib qalmis gileyi, qara sevdasi, butun agri-acisi qopub ayaqlarinin altina dusdu ve hemin gece o heyatinda ikinci defe mescide gedib uzunu yere qoydu “Allahim, ne yaxsi ki, sen o vaxt bu sersem qulunun dualarini esidib onu cehennem oduna atmamisan. Bu cahil qulun senden ne istese de sen ona lakin xeyirli olani ver”- deyib evine donmusdu. Olende de balalarini basina yigib birce veziyyet elemisdi hamisina: “Allah-Tealadan bir sey isteyende, deyin ki, Allahim, eger xeyirlidirse, filan seyi mene qismet ele, xeyirli deyilse, neyi reva bilirsense, onu ver”- deyin.
Esgerlik vaxti catmisdi, bir gece Kerim mescide gedib bir kuncde buzusub oturmus, icinden Allaha yalvarmisdi ki, Nazenini ondan basqasina qismet elemesin. Ancaq uc il esgerlik cekib gelende gorur ki, Nazenin onlarin qonsuluguna gelin gelib. Kerim berk sarsilmisdi, hetta evden bas goturub getmeyi de fikirlesmisdi. Ancaq buna furset tapa bilmemisdi, onun esgerlikden donmesini gozleyirdiler ki, bacisi Guldesteni gelin aparsinlar, toydan sonra anasi berk xestelendi ve seraser uc ay yataqdan qalxa bilmedi. Sonra dayisi oglu bir neferi gulle ile vurub oldurdu ve ortaya dusen qan davasi sengimemis aradan cixmaq namerdlik olardi.
Belece hadiseler axarinda Kerimin basi nece qarisdisa, bir vaxt ayildi ki, Nazeninsiz de yasaya bilir ve basini asagi salib adamlara qarisdi. Kolxoz isine gedib, tovle tikdi, arx cekdi, qargi-qemis qirdi, tovle temizledi ve oldu haminin biri. Qohum-qardas toplasib Kerime bugunku xanimi ile evlendirdiler. Ne qeder agir olsa da Kerim heyatin bu axarina ayaq uydurmaga, ozunu axar suya teslim edib uzuasagi uzmeye davam eledi. Bir de baxdi ki, ogul-usaq sahibidir. Bir vaxtlar derdinden deli oldugu Nazenin ceperin o uzunde, evinde ise hec tanimadigi, xasiyyetine beled olmadan evlendiyi Gullu oz evinin icinde. “Qonsu qonsunun kulune mohtacdir”- deyibler. Bu evin toyugu o evin qapisina, o evin quzusu bu evin bostanina girmese, ne qonsuluq oldu ki? Arada bir soz-sohbet de olurdu.
Ancaq insafen her defe de Kerimin xanimi isi altdan alar, sesini cixarmazdi. Kerim yavas-yavas anlamaga baslamisdi ki, deyesen arvadi Gullu nakam sevgilisinden cox-cox yaxsi adamdir. Bir defe de ne olmusdusa, Nazenin hec bir seyin ustunde qonsularla bir mereke qopardi, bir soyusler soydu ki, ne dile alinasi, ne kagiza yazilasidir. Nazeninin o soyuslerini esidende Kerimin ureyindeki butun nisgilleri, yuku, illerden beri asilib qalmis gileyi, qara sevdasi, butun agri-acisi qopub ayaqlarinin altina dusdu ve hemin gece o heyatinda ikinci defe mescide gedib uzunu yere qoydu “Allahim, ne yaxsi ki, sen o vaxt bu sersem qulunun dualarini esidib onu cehennem oduna atmamisan. Bu cahil qulun senden ne istese de sen ona lakin xeyirli olani ver”- deyib evine donmusdu. Olende de balalarini basina yigib birce veziyyet elemisdi hamisina: “Allah-Tealadan bir sey isteyende, deyin ki, Allahim, eger xeyirlidirse, filan seyi mene qismet ele, xeyirli deyilse, neyi reva bilirsense, onu ver”- deyin.
Esline qalanda Kerim kisinin basina gelenler bu ve ya diger sekilde coxumuzun basina gelib. Ancaq biz basimiza gelenlerin ferqine vara bilmirik, bas verenleri dogru-duzgun oxuya bilmirik. Allah-Teala bizi bizden daha yaxsi taniyir. Bizim ucun neyin xeyirli, neyin zererli oldugunu da Allah-Teala bilir. Dua bendenin Allaha yonelmesi, derdini Ona soylemesi, oz acizliyini etiraf edib yardim dilemesidir. Dua- Allahla danismagin adidir. Insanlardan zulm gorenin, haqqi tapdananin duasi gerilmis yaydan cixan ox kimi unvanina yetiser. Yetimin de, qeribin de duasi unvanina tez yetiser.
Hay-kuyle, zahiri gosterisle oxunan dua icine yalan qarisdirilmis sohbet kimidir. Gerceyi zahirde yox, batinde axtaranlar dua meqaminda oz icine dalar, Haqqa varan yolu orada arayar ve o yollardan uca Meqama uz tutarlar.
Insanin insana vere bileceyi en gozel sey icinden gelen, en semimi duygulari ile yogurdugu duasidir: Allah senden razi olsun! Bu dord soz belke de butun dualarin basidir. Cunki Allah-Tealanin razi qaldigi bir bendenin daha ne derdi ola biler ki? Ve ya bende ucun Allahin raziligini qazanmaqdan yuksek bir nemet ola bilermi?
Dua- istemek, yalvarmaq, her seyin sahibine uz tutmaq, oz zeifliyini etiraf etmek, derdine care dilemekdir. Dolayisi ile dua hem de ozunu terbiyedir.
“Her agizda bir dua var, her tikede bir ovsana”- deyib ulularimiz. Acizin, zeifin, yetimin imdadina yetisib, elinden tutmagi tovsiye edibler ve deyibler ki, onlarin dilinden qopan dua bir vaxt qizmar collerde basinizin ustunde bulud, qaranliqda yolunuza dusen isiq olar. Bezileri bu dusunceye ticaret hesabi kimi de baxa bilerler. Olsun, hec olmamaqdansa ticari dusunce ile bele olsa, olmasi yaxsidir. Bes bile-bile, gore-gore cop uste cop qoymayan, feryad edenin yanindan tuku urpermeden kecenlere ne deyesen axi?
“Heyatda hec bir gunahim, teqsirim yoxdur”- demek belke de ozu gunahdir. Gunah emel islemekden kimse sigortalanmayib. Ancaq insanlar gunahlarini anladiqdan sonra qebul etdikleri qerara gore bir-birinden ferqlenirler. Kimi Adem babamiza oxsayir, tovbe edir, Allahdan merhemet dileyir ve dogru yola donur. Kimi de seytanin yolu ile gedir, gunahinda israr edir, tovbe etmeyi, uzr istemeyi qururuna sigisdirmir ve kimin yolunu tutursa, ona benzemeye baslayir.
Cigira-cigira, bagira-bagira dua etmek edebe uygun deyil, Allah-Teala bizim qelbimizi gorur, bizi bizden yaxsi bilir, icinden gerilerek, duygularinin tufani ile ve belke goz yaslarinin musayeti ile, bir kunce sixilaraq sessiz-sedasiz oxunan duanin qebul edileceyine umid daha coxdur. Duani umid zerfinde yollamaq daha dogrudur. Allahin merhemetinden umidsiz olan seytandir.
Bir de duanizi esirgemeyin sevdiklerinizden. Sevmediklerinize de dua edin “Allah islah etsin!”- deye. Duamizda sevdalarimiz, sevgilerimiz gizlenir. Allah-Teala bizim ne isteyimize, niye isteyimize gore bize deyer verir. Her dua bir yoldur, bir menzile varar. Allah-Teala cenneti isteyene cenneti, cehennemi isteyene de cehennemi verer. Ancaq merhemetini esirgemez, bizi bagislayar, bagislayar, tovbe qapisindan kecib islah olmamizi isteyer. Tutdugumuz istiqamet ve o istiqametde atdigimiz da emeli dualardir.
"Zaman Azerbaycan"
