Təbiətdə hər canlının dünyaya gəlmə prosesi fərqli xüsusiyyətlərə malikdir. Bəzi heyvanların hamiləlik dövrü cəmi bir neçə həftə davam etdiyi halda, elə canlılar da var ki, balasını dünyaya gətirmək üçün uzun aylar gözləməli olur. Bu baxımdan ən diqqətçəkən nümunələrdən biri fillərdir.
Metbuat.az xəbər verir ki, dişi fil balasını təxminən 18-22 ay bətnində daşıyır. Bu, quru məməliləri arasında ən uzun hamiləlik müddətlərindən biridir. Başqa sözlə, fil balasının dünyaya gəlməsi üçün təxminən iki il vaxt lazım olur.
Bəs nə üçün filin hamiləliyi bu qədər uzun çəkir?
Balaca fil doğulanda artıq kifayət qədər inkişaf etmiş olur
Uzun hamiləlik dövrünün əsas səbəblərindən biri fil balasının doğulduğu zaman yüksək inkişaf səviyyəsinə çatmasıdır. Fil balası digər bir çox məməli ilə müqayisədə kifayət qədər böyük və fiziki cəhətdən inkişaf etmiş halda dünyaya gəlir.
Yeni doğulan fil balası təxminən 90-120 kiloqram ağırlığında ola bilər. Doğulduqdan qısa müddət sonra ayağa qalxmağa və anasının ardınca hərəkət etməyə çalışır. Bu xüsusiyyət vəhşi təbiətdə onun həyatda qalması baxımından böyük əhəmiyyət daşıyır.
Çünki fil balası doğulduqdan sonra uzun müddət tamamilə hərəkətsiz qala bilməz. Sürüdə hərəkət edən ana və digər fillərin ardınca getməsi, təhlükələrdən uzaqlaşması və qida əldə etməsi üçün müəyyən fiziki hazırlığa ehtiyacı var.
Filin beyninin inkişafı da mühüm rol oynayır
Alimlərin diqqət çəkdiyi başqa məqam isə fil balasının beyin inkişafıdır. Fillər son dərəcə mürəkkəb sosial davranışları, güclü yaddaşları və öyrənmə qabiliyyətləri ilə tanınır.
Fil balasının uzun müddət ana bətnində qalması onun beyin və sinir sisteminin daha yüksək inkişaf səviyyəsinə çatmasına imkan verir. Bu isə doğulduqdan sonra ətraf mühitə uyğunlaşmasına kömək edir.
Fillər sosial canlılardır və balaların böyüdülməsində yalnız ana deyil, sürüdəki digər dişi fillər də iştirak edə bilir. Balaca fil həyatının ilk dövrlərində həm anasından, həm də sürünün digər üzvlərindən çox şey öyrənir.
İki il gözləməyin başqa bir səbəbi də var
Filin bədən quruluşu və nəhəng ölçüləri də hamiləliyin uzun sürməsinə təsir edən amillərdəndir. Fil balasının doğularkən belə kifayət qədər böyük olması onun ana bətnində uzun müddət inkişaf etməsini tələb edir.
Təbiətdə bu, müəyyən mənada “az, amma daha hazırlıqlı nəsil” strategiyasıdır. Fillər çoxsaylı bala dünyaya gətirmirlər. Əksinə, hamiləlik müddəti uzun olur və ana fil balasına böyük enerji sərf edir.
Bu səbəbdən bir filin həyatı boyu dünyaya gətirdiyi balaların sayı da nisbətən az olur.
Fil balası doğulduqdan sonra da anadan asılı qalır
Hamiləlik başa çatdıqdan sonra fil üçün əsas mərhələlərdən biri başlayır. Yeni doğulan balanın uzun müddət ana qayğısına ehtiyacı olur.
Balaca fil anasından qidalanma ilə yanaşı, ətraf mühitdə necə davranmağı, sürü ilə hərəkət etməyi və təhlükələrdən qorunmağı da öyrənir.
Ana fil isə balasını qorumaq üçün sürünün digər üzvlərinin də köməyindən yararlanır. Bu sosial quruluş balanın sağ qalma şansını artırır.
Təbiətin ən uzun “gözləmə” dövrlərindən biri
Fillərin hamiləlik müddəti heyvanlar aləmində təbiətin nə qədər fərqli mexanizmlər yaratdığını göstərən maraqlı nümunələrdəndir.
Bir çox heyvanda sürətli çoxalma əsas strategiya olduğu halda, fillərdə vəziyyət tamamilə fərqlidir. Onlar uzun müddət ərzində bir bala daşıyır, onu yüksək inkişaf səviyyəsinə çatdırır və doğulduqdan sonra uzun müddət qoruyub böyüdürlər.
Məhz buna görə də fil balasının dünyaya gəlməsi təbiətdə sadəcə bir doğuş hadisəsi deyil, uzun müddət davam edən mürəkkəb bioloji prosesin nəticəsidir.
