Yevlax sakini sahmatin esasinda tertib etdiyi oyunu “Sahensah” adlandirib

Yevlax, 23 mart, Tahir Agamemmedov, AZERTAC

Yevlax seher sakini Mehreli Eliyev sahmat oyunu esasinda yeni oyun yaradib ve onu “Sahensah” adlandirib.

M. Eliyev AZERTAC-in muxbiri ile sohbetinde sahmatla muqayisede yeni oyunun daha ideal oldugunu deyib. Bildirib ki, “Sahensah” oyununda simmetriklik, beraberlik prinsipi sahmata nisbeten daha yuksekdir. Sahmatda eyni fiqurlarin biri ag, digeri ise qara xanadadir. Bu da doyus sehnesinde beraberlik prinsipini pozur. “Sahensah”da ise her bir fiqurun yeri mueyyen olunub, yeni fiqurlar ya ag, ya da ki, qara xanada yerlesir.

Sahmatdan ferqli olaraq, “Sahensah”da 64 deyil, 81 xana var. Yeni sahmat taxtasindaki xanalar 8x8 deyil, 9x9 formasindadir. Sahmatda ag sah qara xanada, qara sah ise ag xanada olur. “Sahensah”da ise sah lakin qara xanada yerlesir. Sahin sahmat lovhesindeki yeri simmetrikliyi temin edir. Yeni oyunda sahin bir terefinde vezir, diger terefinde ise vekil dayanir. Sah gedisi ag xanaya dusse, vekilin gedisi fil gedisi kimi qebul olunur. “Sahensah”da elave xana oldugu ucun piyadalarin sayi da 9-dur. Bu oyunda sah, toplar ve filler qara, vezir, vekil ve atlar ise ag xanada yerlesir. Lovhenin merkezinde “qizil xana” yerlesir. Bu xana butun xanalardan beraber mesafede yerlesir ve ferqli rengde olur. Sahini getirib “qizi xana”ya qoymaga muveffeq olan, yeni “qizil xana”ni feth eden oyuncu 2:0 hesabli qelebe qazanir. Bu zaman sahensah deyilir. Oyunun adi da ele buradan goturulub. Bele ki, oyunun evvelinde iki sah var idise, sonradan biri meglub olur, digeri ise butun eraziye (lovheye) sahib olur ve sahensah adlanir. Sahmatda oldugu kimi, “Sahensah”da da “qalaqurma” var.

Yevlax Usaq Gencler Sahmat Mektebinin muellimi Vaqif Quliyev Mehreli Eliyevin yeni oyunla bagli tesebbusunu musbet qiymetlendirib. Bildirib ki, coxesrlik yol kecen sahmat oyunu bizim gunlere tekmilleserek gelib catib. “Sahensah” sahmata alternativ oyun ola biler.