Tısbağaların 200 il yaşamasının sirri açıqlandı
Təbiətin ən uzunömürlü canlılarından hesab edilən tısbağalar əsrlərdir alimlərin diqqət mərkəzindədir. Bəzi növlərin 150, hətta 200 ilə yaxın yaşaya bilməsi uzun illər sirr olaraq qalsa da, son araşdırmalar bu qeyri-adi uzunömürlülüyün arxasında dayanan əsas səbəbləri üzə çıxarıb.
Metbuat.az xəbər verir ki, alimlərin fikrincə, tısbağaların uzun ömür sürməsinin əsas səbəblərindən biri onların hüceyrələrinin zədələnməyə qarşı yüksək müqavimət göstərməsidir. Aparılan laboratoriya tədqiqatları göstərib ki, bu heyvanların hüceyrələri oksidləşdirici stressə və DNT zədələnməsinə qarşı bir çox digər onurğalılarla müqayisədə daha dayanıqlıdır. Bu xüsusiyyət yaşlanma prosesini ləngidir və orqanizmin uzun müddət sağlam qalmasına kömək edir.
Mütəxəssislər bildirirlər ki, tısbağaların yavaş maddələr mübadiləsi də onların ömrünə mühüm təsir göstərir. Orqanizmdə enerji daha yavaş sərf olunduğundan hüceyrələr də gec köhnəlir. Nəticədə bədən uzun illər öz funksiyalarını qoruyub saxlaya bilir.
Araşdırmalarda diqqət çəkən digər məqam isə tısbağaların güclü immun sistemidir. Alimlərin qənaətinə görə, bu xüsusiyyət onların infeksiyalara və müxtəlif xəstəliklərə qarşı daha davamlı olmasına şərait yaradır. Bəzi növlərdə şiş hüceyrələrinin yaranma riskinin də nisbətən aşağı olduğu qeyd edilir.
Uzunömürlülükdə həyat tərzi də mühüm rol oynayır. Tısbağalar adətən sakit həyat keçirir, enerjilərini qənaətlə istifadə edir və təhlükə hiss etdikdə qabıqlarına çəkilərək özlərini qoruyurlar. Bu davranış həm yırtıcılardan qorunmağa, həm də artıq enerji sərf etməməyə imkan verir.
Mütəxəssislər vurğulayırlar ki, bütün tısbağalar 200 il yaşamır. Bu, əsasən nəhəng quru tısbağalarına aiddir. Məsələn, Qalapaqos və Aldabra adalarında yaşayan bəzi fərdlərin 150 ildən çox ömür sürdüyü təsdiqlənib. Ən məşhur uzunömürlü tısbağalardan bəzilərinin isə iki əsrə yaxın yaşadığı bildirilir.
Təbiətin milyonlarla il ərzində formalaşdırdığı bu canlılar bir daha göstərir ki, uzunömürlülüyün sirri təkcə genetikada deyil, həm də orqanizmin özünü qoruma mexanizmlərinin nə dərəcədə səmərəli işləməsində gizlənir.