Yerli istehsali nece stimullasdirmali?

Vahid Ehmedov: “Yerli istehsalin inkisafi meqsedile dovlet terefinden gorulen islerin netice vermesi ucun ehalinin de aktivliyi teleb olunur”

Neftin qiymetinin dunya bazarinda dusmesi olkemizde qeyri-neft sektorunun inkisafinin muhum amil oldugunu bir daha ortaya qoydu. Cunki neftin qiymetinin mutemadi dusmesi manatin dollar ve avroya nisbeten deyerini asagi saldi. Hetta iqtisadcilar qeyd edirler ki, manatin mezennesini asagi salmaqda meqsed qeyri-neft sektorunun, yerli istehsalatin inkisafina tekan vermekdir. Butun hallarda dovlet yerli istehsal hesabina istehlaki tam odemese de, en azindan idxaldan asililigi aradan qaldirib, yerli istehsalin inkisafina nail olmalidir. Milli Meclisin Iqtisadiyyat komitesinin uzvu, deputat

Vahid Ehmedov

deyir ki, olkemizde idxaldan asililigi aradan qaldirmaq ucun gorulen isler musbet netice verir: “Ilham Eliyev 2003-cu ilde prezident secilenden sonra hokumetin qarsisina iki ciddi meseleni qoyub: Qeyri-neft sektorunun inkisafi ve olkemizin erzaq tehlukesizliyinin temin edilmesi. Her iki mesele yerli istehsalin inkisafi ile baglidir. Qeyri-neft sektorunun inkisafi ile elaqedar son iller mueyyen isler goruldu ve ilde texminen 7-10 faiz arasi inkisaf var. Esasen senaye, kend teserrufati kimi sahelere diqqet artirilir. Kifayet qeder olmasa da, mueyyen qeder inkisaf var. Erzaq tehlukesizliyinin temin edilmesi bizim ucun boyuk ehemiyyet kesb edir. Ona gore de kend teserrufatinin inkisafina boyuk diqqet yetirilir. Bu il Azerbaycanda “Kend teserrufati ili” elan olunub ve gorulen islerin sayi artirilib. Kend teserrufatini vergilerden azad etme mexanizmi heyata kecirilir. Problemler cox olsa da, mueyyen isler gorulur”.

Millet vekili deyir ki, yerli istehsalin inkisafi ucun dovlet terefinden gorulen islerin netice vermesi ucun ehalinin aktivliyi teleb olunur: “Yerli istehsali stimullasdirmaq ucun guzestli kreditler verilir. Hec bir problem yoxdur. Bu isler Sahibkarliga Komek Milli Fondunun xetti ile heyata kecirilir. Yerli istehsalin inkisafi ucun dovlet terefinden addimlar atilir ve ehalinin aktiv olub bu yardimlardan yararlanmasi lazimdir. Yerli xancaqldan istifade etmekle muxtelif sahelerin inkisaf etdirilmesine boyuk ehtiyac var”.

Iqtisadci ekspert

Vuqar Bayramov

da bildirdi ki, yerli istehsal hesabina telebati tam odemek bir hedef olmamalidir. Ancaq istehamma daha cox yerli mehsullar hesabina odenilmesi vacib amillerdendir: “Yerli istehsalin inkisafi yalniz istehlakdan asililigi aradan qaldirmaq deyil. Yerli istehsalin guclu olmasi manatin devalivasiyasi ve yumsalmasi hallarinda bazarda qiymet artimlarinin qarsisini almaga komek edir. O baximdan Azerbaycan ucun yerli istehsal xususile de erzaq tehlukesizliyi baximindan olduqca vacibdir. Olkemiz yerli istehsalin berqerar olmasina calismalidir”.

Iqtisadci deyir ki, erzaq mehsullarina olan telebatin odenilmesinde yerli istehsalin payi artib: “Azerbaycan hazirda erzaq mehsullarina olan telebatin texminen 80 faize qederini yerli mehsullar hesabina odenilmesine nail ola bilib. Ancaq qeyri-erzaq mehsullarinda hele de idxaldan asiliyiq ve bu asililigi aradan qaldirmaq mumkun olmayib. Tebii ki erzaq tehlukesizliyi ve erzaq teminati baximindan yerli istehsalin guclendirilmesi ve istehsal sahelerinin yaradilmasi daha vacibdir. Ona gore de yerli istehsal formalasdirilan zaman daxili bazarda olan telebat ve istehsal olunan mehsullarin ixrac imkanlari nezere alinmalidir. Ixrac imkanlarina uygun yerli istehsalin teskil edilmesine ehtiyac var”.

Musahibimiz bildirdi ki, Azerbaycan movcud ixrac qabiliyyetini, qonsu olkelerde mehsullarimiza olan telebati nezere almaqla, kend teserrufati sektorunda qida senayesinin inkisafi ile bagli yerli istehsalin temin edilmesi ve guclendirilmesini heyata kecirilmelidir: “Burada sohbet kend teserrufati mehsullarinin emal olunaraq dunya bazarina cixarilmasindan gedir. Kend teserrufati mesullarinin emal edilerek dunya, elece de daxili bazara cixarilmasi yerli istehsalin inkisafini stimullasdiracaq. Hem de Azerbaycan fermerleri daha cox ixrac imkanlarina malik olacaqlar. Meselen, fermer pomidoru xancaql formasinda satmayib, tomat, tursu, hazirlamaqla region ve olke bazarina cixa biler ki, bu da satis imkanlarinin genislenmesine serait yaradacaq, Azerbaycanda ixracatin genislendirilmesine tekan verecek”.

Iqtisadcinin sozlerine gore, olkede yungul senayenin inkisaf etdirilmesine ehtiyac var: “Kimya senayesinde, tikinti sektorunda yerli istehsalin genislendirilmesi imkanlari var. Azerbaycanda uzun muddet yungul senaye sahesi aparici sektorlardan biri olub. Teessuf ki, bu gun Azerbaycan yungul senaye, o cumleden tikis mehsullarina olan telebatin ehemiyyetli hissesini qonsu olkelerden idxal hesabina temin edir. Bazar var ve ona gore de bu sektorun guclendirilmesi vacibdir. Tikis sahesi de daxil olmaqla yungul senaye Azerbaycan ucun enenevi sektorlardan biridir. Bunun desteklenmesi ve inkisaf etdirilmesi qeyri-neft sektorunun inkisafi ucun stimul yaradacaq. Elece de tikinti materiallarina telebatin odenilmesinde yerli istehsalin artirilmasina ciddi ehtiyac var”.

V.Bayramov sonda onu da bildirdi ki, monitorinqlerin neticelerine gore, olkemizde istehlak olunan mehsullarin texminen 40 faize yaxini diger olkelerden idxal olunur: “Bu gun dunyada mehsul idxal etmeyen olke yoxdur. Bu, hemin olkelerin yerli istehsalinin zeif olmasi demek deyil. Istehlakcilar her zaman diger olkelerde istehsal olunan mehsullara telebat yaradirlar. Ona gore de tam olaraq istehamma yerli istehsal hesabina odenilmesi hedef olmamalidir. Ancaq Azerbaycan ucun enenevi sektorlar uzre idxaldan asililigin aradan qaldirilmasi esas hedef kimi goturulmelidir. Azerbaycanda yerli istehsalin bir cox sahelerinin inkisaf etdirilmesi ucun genis potensial var”.

Kaspi.az